زبان و ادب فارسی

طرح درس

نام درس:  رزم رستم و سهراب ( 1 )         نام كتاب : ادبيات فارسي ( 1 )                 پایه :اول  دبيرستان            

صفحات كتاب :  10 تا 14        زمان تدريس :  90دقيقه                              نام دبير :                       

هدف ها

هدف های كلّي درس :  1- آشنايي با عناصر حماسه و اشعار حماسي 

                               2 -آشنايي دانش آموزان با شاهنامه و رزم رستم و اسفنديار                                    

هدف های  جزئي :       1- آشنايي با شخصيت رستم در شاهنامه

                                     2- آشنايي با شخصيت سهراب در شاهنامه 

                                          3- آشنايي با نقش کاووس در نبرد رستم و سهراب و نيز جزئيات جنگ دو پهلوان 

هدف رفتاري در پايان جلسه انتظار مي رود كه دانش آموزان بتوانند :

1- حماسه را تعريف كنند و عناصر آن را نام ببرند .( حيطه ي  شناختي – دانش )

2- معني و مفهوم اشعار فردوسي را بيان كنند  . (   درك و فهم )

3-   كلمات اصيل فارسي در شاهنامه را در گفتار و نوشتار خود به كار ببرند  . ( كاربرد )

4- به شاهنامه و فردوسي و فرهنگ اصيل ايراني علاقه مند شوند  .( " عاطفي– دريافت )

5- در بحث كلاسي شركت و در باره ي نقش فردوسي در حفظ زبان و فرهنگ فارسي گفتگو كنند  . (واكنش )

6- در باره پژوهش در باب آثار حماسي ايراني و مقايسه ي آن ها با حماسه هاي ديگر كشورها پيشنهاد دهند .

 (   ارزشگذاري )

وسايل مورد نياز و روش تدريس

مواد و وسايل كمك آ موزشي : تخته ، ماژيك ، كتاب درسي ، ، سي دي ، تلويزيون ، ويديو و پوستر هاي مناسب

روش تدريس : سخنراني و استفاده از وسايل سمعي – بصري

الگوي نوين فرايند يادگيري و ياد دهي : بحث گروهي ، استفاده از فيلم ،عكس و ...

زمان بندي

دقيقه

فعاليت هاي قبل از شروع

آغازي : شروع كلاس با نام خداوند بزرگ ، سلام ، احوال پرسي ، نصب پوستر بر روي ديوار كلاس ، حضور و غياب ،  نوشتن کلام هفته ، بررسی تکالیف دانش آموزان ، نام گذاري گروه ها ، مشخص كردن دستياران

ارزشيابي تشخيصي : ( طرح پرسش هايي از درس گذشته )

1-سجع چیست ؟

2- تاریخ جهانگشا داراي چه نوع نثري است  ؟ 

3-  کتاب مثنوی معنوی از کیست  ؟ 

4- معني واژه هاي مزيد ، نعت ، پند نیوشان ، در خورنده، منقبت  و دهنده را بگوييد . 

5- در بيت ( جهان را بلندی  و  پستی تویی         ندانم چه ای هر چه هستی تویی ) منظور از کلمات مشخص شده چیست  ؟

6- شهرت مولوی در سرودن كدام قالب شعری  است ؟

7- ادبیات چیست ؟

8- مثنوی چه نوع قالب شعری است  ؟

9-  عبارت : در پای افکننده ی قدرتمندان از سروری ) به كدام آيه ي قرآن اشاره دارد  ؟

ارزشيابي ورودي :

1- آثر بزرگ ادبي جهان از نظر محتوا به چند دسته تقسيم مي شوند ؟

2- حماسه را تعريف كنيد  .

3- آيا تاكنون نام اثري از آثار حماسي را شنيده ايد  ؟

4-  چند شخصيت معروف حماسي در شاهنامه را مي شناسيد  ؟

آماده سازي : براي ايجاد علاقه

1- فيلم كوتاه نمايش داده شود.

2- پيشينه ي رستم و سهراب بيان مي شود . 

3- نقش نمادين رستم و سهراب توضيح داده مي شود  .

ارائه ي درس جديد

1- خواندن شعر درس

2- نمايش مرحله به مرحله فيلم درس و بيان ريزه كاري ها و آرايه هاي اشعار

3- معني لغات با همكاري دانش آموزان

4- بیان معني ابيات با هم فكري دانش آموزان 

5- تشخيص قافيه و رديف اشعار به وسيله ي دانش آموزان 

ارزشيابي تكويني يا مرحله اي

از دانش آموزان انتظار مي رود :

 1- بيان حماسي فردوسي و تفاوت آن با بيان هاي غنايي را بدانند .

2- زمينه هاي حماسي را در داستان نبرد رستم و سهراب بيان كنند

  3- معني اشعار فردوسي را بيان كنند .  

5- آرايه ي کنایه  را توضيح دهند .

6 – پیام های اخلاقی و تربیتی درس بیان کنند. 

7- سبك خراساني  را توضیح دهند .

8- ارتباط معنایی ابیات درس را با اشعار شاعران دیگر تشخیص دهند .  

ارزشيابي تكميلي

1- درون مايه ي داستان نبرد رستم وسهراب برخورد چه عناصري است  ؟

2- بیت : « چو یک ماه شد همچو یک سال بود         برش چون بر رستم زال بود »  مربوط به كدام زمينه ي حماسه است  ؟

3- کنایه چيست ؟

4- معني واژه هاي تاجور ، گو ، پور ، هماورد ، ایدون و بکوشیم   چيست  ؟

5- مصراع ( که یارست با وی نبرد آزمود ) به چه معني است  ؟

6- « کاووس و افراسیاب » در داستان نبرد رستم و اسفنديار چه نقشي دارند  ؟

7- « داند » در مصراع ( پدر را نباید که داند پسر ) به چه معني است ؟

8-  معني مصراع ( نگیرم فریب تو زین در مکوش) چيست ؟

9- در بيت ( مگر کان دلاور گو سال خورد           شود کشته بر دست این شیر مرد ) منظور از کلمات مشخص شده چه کسانی است ؟

10- مناسب ترين آرايه براي خلق صحنه هاي حماسي كدام است  ؟

فعاليت هاي خارج از كلاس

تكاليف هفته ي آينده :                                                                                                                                                            

1- پاسخ خود آزمايي ها را بنويسيد .

2-  آثار حماسي فارسي را معرفي كنيد .

3-  تفاوت جنگ هاي رستم و سهراب را با جنگ رستم با اسفنديار بيان كنيد .